Pylsukúltúr Íslands og annar fljótlegur götumatur

Pylsustandurinn sem hóf það allt

Pylsan kom til Íslands með breskum og bandarískum herliði í seinni heimsstyrjöldinni og fór aldrei. Frægasti standur landsins er Bæjarins Beztu, lítill rauður kioskur á Tryggvagötu nálægt gamla höfninni í miðbæ Reykjavíkur, sem hefur verið með sölu síðan 1937. Venjuleg pöntun er „eina með öllu“: lamba- og svínapylsa í gufusoðnu brauði með hráum og steiktum lauk, tómatsósu, sætri brúnni sinnepi og rjómalöguðum remúlaði. Raðir ganga hratt og staðurinn er opinn fram á nótt, sem gerir hann að skynsamlegri fyrstu stoppistöð eftir seinkomuna á Keflavíkurflugvöll.

Lambainnihaldið er það sem greinir íslenska pylsu frá dönskum eða þýskum pylsum, og það er þess virði að panta hana fyrst einfalda til að smakka kjötið. Bæjarins Beztu hefur langan opnunartíma og stuttan matseðil, svo ekkert er að ráða í. Aðrir áreiðanlegir standar þyrpast saman við Ingólfstræti og strætóstöðina á Hlemmi. Lítið á þetta sem snarl, ekki máltíð — skammtarnir eru litlir og flestir ferðalangar panta tvær.

Bæjarins Beztu og restin af höfninni

Hafnarsvæðið við Geirsgötu og Ægisgötu er þar sem auðveldast er að skipuleggja fljótlegan mat. Standarnir á Tryggvagötu eru í fimm mínútna göngufjarlægð frá Hörpu og Kolaportinu, sem opið er um helgar og selur ódýran disk af rúgbrauði með reyktu lambi eða síld. Ef þú gistir í Miðborginni eða við Skólavörðustíg er allt þetta innan fimmtán mínútna göngu, sem skiptir meira máli en að spara nokkur hundruð krónur í strætófargjald.

Ef þú vilt eitthvað meira en samt fljótlegt skaltu skoða litlu fisk- og flöguborðin nálægt gamla höfninni. Þau nota ferskan fisk og kosta töluvert minna en sitjandi sjávarréttakvöldverður á sömu götu. Ég myndi bóka hótel í póstnúmeri 101, helst milli Laugavegar og hafnarinnar, því það setur pylsustandana, flóamarkaðinn og helstu strætóleiðir í stutta göngu. Gestir á vefnum leita langflestir fyrst að Reykjavík, og með góðri ástæðu.

Bakarí, bensínstöðvar og Hringvegurinn

Utan höfuðborgarsvæðisins er bensínstöðin raunverulega götumatarnetið. N1 og Olís stöðvar meðfram Hringveginum bjóða upp á pylsur, súpur og bakkaborð, og þær eru áreiðanlega stoppistöðin milli Víkur og Hafnar, þar sem þjónustan þynnist út. Skál af lambasúpu og skyrkaka á kaffihúsi bensínstöðvar er venjulegur, heiðarlegur hádegisverður fyrir ökumann. Sama gildir á Snæfellsnesi, þar sem bæirnir eru litlir og opnunartímar eru árstíðabundnir.

Í Reykjavík er gamla bakaríshefðin sterkari en skyndibitahefðin. Sandholt á Laugavegi og minni bakaríin við Hlemmi selja heitar kanelsnúður og rúgbrauð fram á morgun; farðu fyrir tíu ef þú vilt fyrstu bökuna. Bestu mánuðirnir fyrir svona mat eru maí til september, þegar standarnir við höfnina hafa langan opnunartíma og stöðvarnar á Hringveginum eru fullskipaðar. Í janúar má búast við styttri opnunartímum og athugaðu áður en þú ekur langt fyrir ákveðið borð.

Hverju á að sleppa og hvernig á að skipuleggja mat

Sleppaðu uppblásnu hamborgarakeðjunum í miðbænum sem beinast beint að ferðamönnum, og sleppaðu öllu sem er selt sem „hefðbundin víkinga-platta“ í ferðamannahverfinu — það er dýrt og sjaldan lýsandi. Sleppaðu líka freistingunni að kaupa pylsur í stórmarkaði og sjóða þær í hótelketlinum; íslenskar pylsur eru bestar grillaðar eða gufusoðnar almennilega, og brauðið skiptir jafn miklu máli og kjötið. Í staðinn skaltu eyða peningunum í almennilegan hádegisverð á hafnarborði og halda kvöldmatnum einföldum.

Skipuleggðu matinn eftir því hvar þú sefur. Ef þú ert í 101 skaltu ganga allt; ef þú ert nálægt Kringlunni eða í Hafnarfirði skaltu reikna með bíl eða Strætó. Bókaðu gistingu snemma fyrir júní til ágúst, þegar Reykjavík fyllist og bæirnir á Hringveginum hafa takmörkuð herbergi. Seint í september og snemma í maí bjóða upp á gott jafnvægi af löngum dagsbirtum, opnum eldhúsum og rólegri götum. Fyrir fyrstu ferð myndi ég bóka lítið hótel í miðbæ Reykjavíkur og taka matnum eins og hann kemur fyrir.