Bókabúðir og bókmenntastaðir á Íslandi: Leiðarvísir fyrir lesendur

Bókmenntamiðja Reykjavíkur: Laugavegur og Skólavörðustígur

Byrjið á Laugavegi, aðalgöngugötunni, þar sem Mál og menning við Laugaveg 18 er helsta almenningsbókabúð borgarinnar og áreiðanlegasti staðurinn fyrir íslenskar skáldsögur á ensku, þýddar sögur og kort. Hún hefur langa opnunartíma og kaffihús, sem gerir hana að skynsamlegum fyrsta áfangastað á rigningardegi við komu. Tvær mínútur upp í móti liggur Skólavörðustígur í átt að Hallgrímskirkju og hýsir minni búðir og gallerí; gönguleiðin milli götunnar tveggja er nógu stutt til að endurtaka síðdegis. Hverfið 101 í Reykjavík er þétt, svo hægt er að fara um helstu bókabúðir fótgangandi á um tveimur klukkustundum án þess að flýta sér.

Fyrir notaðar bækur ætti að líta á hliðargötur Laugavegs frekar en að búast við einni frægri búð; viðskipti borgarinnar með notaðar bækur eru lítil og renna oft inn í forngripaverslanir og plötubúðir, svo það er betra að fletta en leita að einu heimilisfangi. Verð á nýjum kiljubókum á Íslandi er hátt miðað við evrópskan mælikvarða vegna innflutnings- og prentkostnaðar, svo áætlið fjárhag í samræmi og lítið á bók sem minjagrip frekar en skyndikaup. Ef ætlunin er að lesa á ferðinni er rétt að kaupa snemma á ferðinni: utan Reykjavíkur þynnist úrval á ensku fljótt.

Lesstofur, bókasöfn og bókmenntakort Reykjavíkur

Borgarbókasafn Reykjavíkur við Tryggvagötu, nálægt gamla höfninni, er opið öllum að kostnaðarlausu, hefur góðan enskan hluta og rólega sætisaðstöðu uppi; það er hagnýtur skjólstaður á vindasömum dögum þegar gönguferðir meðfram höfninni missa sjarma sinn. Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn, við háskólasvæðið í Árnagarði, er akademískara en gagnlegt fyrir gesti sem stunda rannsóknir. Takið ókeypis borgarkort og athugið að höfnin, Ráðhúsið og bókasafnið eru innan nokkurra mínútna hvort frá öðru, sem hentar vel fyrir hálfan dag.

Bókmenntaferðamennska í Reykjavík er að mestu sjálfstýrð. Menningarslóð borgarinnar nær yfir staði sem tengjast rithöfundum, og stytta skáldsins Jónasar Hallgrímssonar á Austurvelli er auðfundið kennileiti. Miðstöð íslenskra bókmennta á Laugavegi heldur upplestra og viðburði, þó að dagskráin sé mismunandi eftir árstíðum, svo kynnið ykkur staðarháttu við komu frekar en að byggja daginn á því. Bókabúðir hafa einnig jólabókaflóðið í nóvember, sem er sannarlega íslensk útgáfuhefð sem vert er að tímasetja heimsókn eftir ef fylgst er með íslenskum bókmenntum.

Sögur, handrit og dagsferðir frá höfuðborginni

Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum í Reykjavík er fræðilegt heimili miðaldahandritanna, og þó að aðgangur sé takmarkaður veita tengdar sýningar og safn Menningarsetursins samhengi áður en haldið er út á land. Fyrir flesta ferðalanga er hagnýta bókmenntadagsferðin Gullni hringurinn: Þingvellir, um 45 mínútur akandi frá Reykjavík, er staður alþingis sem liggur að baki svo mörgum sögum, og að standa við flekaskil jarðskorpuflekanna gefur landslaginu frásögn. Sameinið það við Skálholt, klukkustund lengra austur, gamalt biskupsdæmi með litlu safni.

Vesturland laðar að lesendur á sérstakan hátt. Borgarnes, um 75 mínútur norður af Reykjavík á Þjóðvegi 1, er sögusvið Egils sögu, og safnið þar fjallar vel um landnámissöguna. Landnámssetrið þar er auðveld, vel merkt stopp sem hentar rigningarmorgni. Ég myndi bóka Borgarnes sem gistingu frekar en skyndiheimsókn frá höfuðborginni, svo aksturinn yfir fjörðinn verði ekki flýtir og hægt sé að lesa á kvöldin.

Hagnýt atriði: Hvenær á að fara og hvar á að gista

Bókabúðir og söfn hafa styttri opnunartíma á veturna, um það bil 10 til 18 á virkum dögum með styttri sunnudagsopnun, og sum loka alfarið á almennum frídögum. Október til apríl færir dimma kvöldstundir sem henta lestri, auk lægra herbergisverðs utan norðurljósatímabilsins; maí til september gefur langa dagsbirtu fyrir akstur milli söguslóða. Reykjavík er augljós grunnur fyrir fyrstu ferð, með hótelum þétt um 101 og rútustöðina við BSÍ sem tengist Keflavíkurflugvelli, um 45 mínútur í burtu.

Ef bókmenntir eru burðarás ferðarinnar skiptið dvölinni: þrjár til fjórar nætur í Reykjavík, síðan ein til tvær í Borgarnesi eða nálægt Selfossi til að brjóta upp aksturinn. Utan höfuðborgarinnar hafa gistiheimili oft litla óformlega bókaskipti, sem er gagnlegt til að skipta á lesnum skáldsögum. Ég myndi sleppa skipulögðum bókmenntagönguferðum nema íslenskan ykkar sé sterk; merkingar og ókeypis kort duga. Hafið vatnshelda tösku fyrir bækur, því skyndileg rigning er eðlileg allt árið.

Hótel fyrir lesendur: Hvað á að bóka og hvað á að sleppa

Gistið innan göngufæris frá Laugavegi og höfninni svo hægt sé að komast í bókabúðir, borgarbókasafnið og kaffihús án bíls. Hótel í 101 og aðliggjandi 105 eru fimm til fimmtán mínútur frá Máli og menningu og bókasafninu við Tryggvagötu. Verð í Reykjavík er hærra í júlí og ágúst og um áramótin; vor og haust gefa betra verðmæti. Bókið herbergi með skrifborði ef ætlunin er að skrifa eða lesa af alvöru, og athugið hvort morgunverður er innifalinn, því kaffihúsverð í Reykjavík leggjast saman yfir viku.

Sleppið hótelum á flugvallarsvæðinu fyrir bókmenntaferð; þau henta snemmbúnum flugum en skilja ykkur 45 mínútna ferð frá bókabúðum borgarinnar. Fyrir vestrið er gistiheimili í Borgarnesi hagnýtara en að aka aftur til Reykjavíkur eftir safnheimsókn. Ef þið viljið eina tillögu: þrjár nætur í miðbæ Reykjavíkur nálægt Laugavegi, síðan ein nótt í Borgarnesi. Leitið að hótelum eftir hverfum frekar en einu kennileiti, og staðfestið bílastæði ef bíll er leigður fyrir söguslóðirnar.